آن اين خطبه را خواند . . . » وى با علم به اينكه نه اين اشاره و نه خود خطبهء دوم در لهوف نيامده آن را نقل كرده است ؛ و اينكه صاحب معالى السبطين اين خطبه و آن اشاره را از كجا گرفته است ، خدا مىداند . چون اين فصل تنها به فعاليت‌هاى امام در مكه مكرمه اختصاص دارد ؛ و نيز از آنجا كه احتمال مىرود امام عليه السلام در دنباله خطبه نخست به موضوع‌هاى كوتاه اخلاقى كه خطبه دوم دربر دارد اشاره كرده باشد ، ما نيز خطبه دوم را بعد از خطبه اول نقل مىكنيم . متن خطبه دوم چنين است : « بردبارى زينت است ؛ وفاى به عهد جوانمردى است ؛ صله رحم نعمت است ؛ استكبار خودستايى است ؛ شتاب‌ورزى نادانى است ؛ نادانى ناتوانى است ؛ گزافه‌گويى گرفتارى است ؛ همنشينى با فرومايگان و همنشينى با گناهكاران بدگمانى است . » « 1 » روز حركت از مكّه مكرّمه شيخ مفيد و نيز طبرى از قول ابومخنف نقل كرده‌اند كه روز خروج امام حسين عليه السلام از مكه به سوى عراق ، هشتم ذى حجه بوده است : « سپس هشت روز گذشته از ذى حجّه ، روز سه‌شنبه ، روز ترويه ، روزى كه مسلم بن عقيل در آن خروج كرد ، از مكّه خارج شد » « 2 » ؛ و اين قول مشهور است . ولى مَزّى و ابن عساكر نوشته‌اند كه خروج حضرت از مكه در روز دوشنبه ، دهم ذى حجه سال شصت بوده است : « پس در روز دوشنبه ، دهم ذى حجه سال شصت همراه خاندان خود و شصت تن از بزرگان كوفه روانه عراق شد . » « 3 »

--> ( 1 ) - معالى السبطين ، ج 1 ، ص 251 ، شبلنجى آن را در نور الابصار نقل كرده است . اما سخن صاحب معالى السبطين را كه مىگويد : « و پس از آن اين خطبه را خواند » ، نياورده است ؛ اربلى نيز آن را در كشف الغمه نقل كرده است ؛ و در صفحه 178 فصول المهمه نيز آمده است . ( 2 ) - ارشاد ، ص 218 ؛ تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 301 و 293 . ( 3 ) - تهذيب الكمال ، ج 4 ، ص 493 ؛ تاريخ دمشق ، ج 14 ، ص 212 .